Ergenlik Nedir? Yaşanan Sorunlar Nelerdir ve Ailenin Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
11-21 yaş aralığını kapsayan ergenlik dönemi, bireyin ruhsal dalgalanmalar yaşadığı zorlu bir dönemdir. Bu dönemde yaşanan duygusal geçişler, hem ergene hem de ailesine zorluklar yaşatmaktadır. Bir diğer adı büluğ çağı olan ergenlik dönemi “fırtına- gerginlik” dönemi olarak da bilinmektedir.
Ergen, bu dönemde ailesi tarafından anlaşılmadığını düşünerek, hırçın tepkiler vermektedir. Ergenin kendisini tanımakta güçlük çektiği, çeşitli açılardan değiştiği bu dönemde, aile çocuğunu ne kadar iyi tanırsa ona o kadar yardımcı olabilmekte, ebeveyn ergen çatışmalarını azaltabilmektedir.
Ergenlikte Yaşanan Sorunlar
Ergenlik dönemi, hepimizin yaşadığı bir geçiş dönemidir. Çocukluktan yetişkinliğe adım attığımız bu süreç içerisinde hem bedensel hem de ruhsal anlamda birçok değişiklik yaşarız.
Bedensel değişikliğin yanında, ruhsal sıkıntılarda kendini gösterdiğinde, hem ergen hem de aile için sancılı dönemler başlayabilir. Bazı kişilerde ergenlik, sessiz sakin bir şekilde geçse de, bazı kişilerde de son derece sert geçmektedir.
Ergenlik döneminde birey, kaygı bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite, duygu durum bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk, gibi pek çok psikolojik sorun ile karşı karşıya kalabilir. Ergenlikte yaşanan bu sıkıntıların oluşması ve devam etmesi durumu, ergenin yaşadığı eve bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Örneğin, ailenin tutumları, yetiştirilme tarzı gibi faktörler, bireyin nasıl bir ergenlik geçireceğinde son derece önemlidir.
Ergenlik döneminde, kişi yalnızca bedensel açıdan bir değişiklik yaşamaz. Aynı zamanda bu dönem, kendini tanıma yolunda bireyin attığı en önemli adımdır. Ergenlik döneminde kendini arama yolunda olan birey, öfke patlamaları ve değişen duygu durumları yaşayabilmektedir. Aileler ise, bu dönemde genellikle çocuklarını tanıyamadıklarını dile getirir.
Ergenlikte Birey Ne İster?
- Ergenlikte, bireyin duygu durumu çok hızlı bir şekilde değişebilmektedir. Bir gün önce dünyası başına yıkılmış bir şekilde gezerken, bir gün sonra çok mutlu olabilir. Bu durumda üzerine gidilmemesini ister.
- Ara sıra yalnız kalmak ve odasına çekilmek isteyebilir. Bu durum, onun ciddi bir sıkıntısı olduğu için değil, kendini dinlemek istediği için ileri gelir.
- Kendisini sürekli olarak yorgun hissetmekte ve hiçbir şey yapmak istememektedir.
- Ergenlik döneminde ergen, takdir görmek ve beğenilmek ister. Ailede bu isteği karşılayamazsa, arkadaşları aracılığıyla bu isteği karşılar. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, ergene şefkat dolu yaklaşmak, onu takdir etmek ve arkadaşları ile vakit geçirmesine karışılmasa da, arkadaşlık kurduğu kişileri iyi seçmektir.
Ergenlik Döneminde Ailenin Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
Ergenlik döneminde birey, anlaşılmak istemektedir. İçerisinde bulunduğu yoğun duygu değişimi sebebiyle, kimsenin kendisini anlamadığını düşünen ergene ailesi son derece anlayışlı davranmalı ve kendisini anladığını hissettirmelidir. Bunun olmamaması halinde, bu duyguyu farklı ortamlara girerek arayacaktır.
Aile içinde alınacak olan her türlü karara ergenlik döneminde olan birey de katılmalı, kendisine mutlaka fikri sorulmalı ve onunla yetişkin bir kişi gibi fikir alışverişi yapılmalıdır.
Bir ebeveyn olarak, çocuğunuza sık sık nasihat etmek ve onun bunları uygulayacağını düşünmek yanlış olacaktır. Zira ergen bunu o an için dinlese de bir süre sonra uygulamaya koymayacaktır. Yani, nasihatler uzun vadede bir çözüm değildir.
Ergenlik döneminde birey, arkadaşlığa çok önem verir. Ancak, bu dönem yapacağı yanlış arkadaşlıklar ile hayatı çok farklı noktalara kayabilir. Bu durumda, aile ergenin arkadaşlarını mutlaka tanımalıdır. Ancak tanımadan önce yargılamak ve ondan uzak durmasını söylemek ergene daha cazip gelecek ve adeta o kişiye doğru çekilecektir. Bu sebeple, mutlaka bir yüz yüze tanışma gerçekleşmesi gerekmektedir. Fakat fikriniz halen değişmediyse, bunu çocuğunuzla konuşarak onun anlamasını sağlamalısınız.
Sevgi, bir bitkiye bile yansıyan büyük bir duygudur. Ergenlik dönemindeki bireye sevginizi eksik etmezseniz tıpkı bir bitki gibi o da açacak ve çiçeklenecektir. Ancak evde gergin bir durum varsa, ergen bu durumda daha çok dış dünyaya yönelecek ve adeta evden uzaklaşma yolları arayacaktır.
Ergenlik çağında bir çocuğunuz varsa ve son derece anlayışlı, şefkatli davranmanıza rağmen, evde yaşanan şiddetli çatışmalar bitmek bilmiyorsa mutlaka bir uzmana başvurmanız gerekmektedir. Unutmayın ki, ergenlik dönemi geçicidir. Fakat bu dönemde yaşananlar ve alınan yaralar hem çocuğunuzda hem de sizlerde derin izler bırakabilir. Bu sebeple, bu hassas dönemi, çocuğunuzu dinleyerek, anlayarak ve empati kurarak geçirmelisiniz.
Psikolog Gülşah Sabuncu
